Rủi ro của kinh tế Việt Nam phòng khách vẫn đang phía trước.

Tất nhiên, đây là một quá trình rất khó khăn và phải thực hành trong dài hạn

Nên chi, một khi ưng ý tăng thâm hụt ngân sách để tăng đầu tư thì sẽ làm tăng nhập siêu, tỷ giá mất ổn định và lạm phát sẽ quay trở lại do tiền được bơm ra nền kinh tế.

Tình trạng kinh tế hiện giờ là hệ quả thế tất bởi chất lượng tăng trưởng thấp và chính sách phát triển kinh tế thiếu hợp lý trong nhiều năm qua. Do tăng trưởng kinh tế phụ thuộc quá nhiều vào vốn đầu tư nên khi tỷ lệ đầu tư/GDP từ mức trên 40% những năm trước đó đột ngột giảm xuống chỉ còn 33,53% năm 2012 và 31,2% trong 9 tháng đầu năm 2013 làm tăng trưởng GDP giảm mạnh.

Đây cũng là lý do chính khiến cho nhập siêu của Việt Nam luôn ở mức cao trong những năm trước đó. Thực vậy, tỷ lệ tằn tiện nội địa ở Việt Nam chỉ quanh mức 26-30% GDP, tức là thấp hơn nhiều với tỷ lệ đầu tư. Tỷ lệ đầu tư hiện giờ vào khoảng trên 31% GDP cũng là môt tỷ lệ rất cao so với các nhà nước khác và cao hơn tỷ lệ tần tiện nội địa.

Tỷ lệ đầu tư so với GDP và hệ số ICOR  Nguồn: TCTK Theo mô hình tăng trưởng kinh tế Tân cổ điển (Mô hình Solow), sản lượng trong nền kinh tế phụ thuộc vào 3 yếu tố: Vốn đầu tư (I), cần lao (L) và Năng suất cần lao (A).

Hoàng Nam. Ngoại giả, cần xác định chiến lược từng ngành phù hợp với lợi thế cạnh tranh của Việt Nam. Một phần rất lớn vốn đầu tư vào nền kinh tế là dòng vốn từ bên ngoài.

Về dài hạn Việt Nam cần phải cải thiện 3 rường cột nền kinh tế vốn đang rất yếu là cơ sở hạ tầng, chất lượng thiết chế và chất lượng nguồn nhân công.

Áp dụng mô hình này tại Việt Nam trong những năm qua tăng trưởng kinh tế cốt là đóng góp của vốn đầu tư mà đỉnh điểm là từ năm 2007 đến 2011. Những yếu kém của nền kinh tế chẳng thể được giải quyết theo cách này mà cứ tàng trữ lại sau đó tạo ra một cuộc khủng hoảng lớn hơn.

Điều này có thể tạm làm cho nền kinh tế bình phục ngắn hạn nhưng dài hạn lại hết sức rủi ro.

Rào cản lớn nhất đối với quá trình tái cấu trúc chính là những nhóm ích lợi đang chi phối nền kinh tế. Gần đây, Chính phủ dự kiến tung ra một gói kích thích kinh tế mới bằng cách tăng đầu tư khu vực nhà nước. Để khắc phục tình trạng này Việt Nam phải tái cấu trúc nền kinh tế, thay đổi mô hình tăng trưởng và lựa chọn chiến lược phát triển thích hợp. Trong khi đó đóng góp của nguyên tố tăng năng suất (TFP) lại ngày càng đi xuống, thậm chí đạt mức âm trong năm 2008 đến 2010.

Chẳng hạn, thay vì đầu tư vào ngành thâm dụng vốn, ô nhiễm môi trường, hao tốn tài nguyên, ít dùng lao động như lọc hóa dầu, công nghiệp sắt thép, chế biến quặng boxit, đóng tàu, vận tải biển… mà cần phải tụ họp các ngành công nghiệp chế biến, công nghệ thông tin, điện tử thậm chí cả gia công và dịch vụ thuê ngoài… Như vậy, với tình trạng kinh tế vĩ mô hiện tại Việt Nam cần phải có chiến lược tái cấu trúc nền kinh tế và nghiêm túc thực hiện nó.

Bên cạnh đó, kiểm soát chất lượng, tiến độ và thất thoát trong đầu tư công. Chả hạn, chấm dứt tình trạng đầu tư tràn lan vào hàng loạt cảng nước sâu, sân bay quốc tế hay con đường, bảo tồn “siêu khủng”… mà không có hiệu quả kinh tế rõ ràng và đổ vốn vào doanh nghiệp nhà nước như Vinashin, Vinalines.

Tuy nhiên, thực tại điều này lại hàm chứa nhiều rủi ro. Như vậy, về mặt lý thuyết khuyến nghị cho rằng nên tăng đầu tư để cải thiện tăng trưởng kinh tế là có lý. Trước hết, phải cải thiện hiệu quả đầu tư khu vực công bằng cách phải đầu tư dự án hiệu quả kinh tế.

Những cải cách dù có tốt đẹp về mặt tổng thể nhưng nếu ảnh hưởng tiêu cực đến nhóm ích thì cũng không dễ thực hành.