Thấp thoáng sau khung cửa một vài căn tiệm mở sớm là những bộ mặt đàn bà không hề ngái ngủ
Chưa kịp dừng chân thì mùi thơm của thịt nướng xộc vào mũi. Sẽ thấy tỉnh thành từ trên cao giống như một viên xoàn lớn hình tam giác long lanh trên nền lá xanh thẫm. Khi toa tàu chợt tối xầm vì chạy qua một hầm xuyên núi. Bath. Nắng chói lòa. Lơ mơ theo giai điệu réo rắt của những bài hát không rõ mang phong cách Hy Lạp.
Nhưng sau 10 phút yên vị. Cách biểu lộ sáo rỗng “không bút nào tả xiết” trở thành có nghĩa. “Ngày xửa ngày xưa có hai chàng khổng lồ là Tomorri và Shpirag. Chỉ có thể thật sự cảm nhận được vẻ đẹp trắng Berat khi nhẹ bước chân men theo những triền đồi sỏi đá.
Thế ra ai đó đã kéo dây phanh khẩn bên ngoài để xuống giữa chừng cho gần nhà mình. Những nhà thờ này cùng với các nhà thờ Hồi giáo về sau đều bị thời kì xói mòn. Thì tuyệt biết chừng nào?! Cửa sổ Ottoman Kỳ sau: Plovdiv – thị thành cổ nhất châu Âu Bài: Lã Hoa Ảnh: Anh Anh. Một chiếc ô tô buýt lớn lướt qua. Con đường này đã đưa chị qua Melaka. Chính phủ Albania bắt đầu trùng tu thủ đô được xây dựng từ đầu thế kỷ 17.
Khi được tận mắt thấy con người đã phá hoại rồi khôi phục. Vào đầu những năm 1990.
Khi những người đàn ông tụ hội chơi bài và chơi cờ. Mũ phớt khăn thắt trâm cài láng mượt như đi dự tiệc. Chuyến xe buýt lúc tảng sáng Chặng xe từ thành phố vùng biên với Montenegro là Shkodër đến thủ đô Tiranë của Albania dài 6 tiếng đồng hồ trôi khá nhanh.
Phần còn lại không may bị biến thành nhà kho sau năm 1967. Sau khi nhìn ngắm đã mắt từ trên cao.
Đón chút gió mát từ mặt nước Osum. Sau khi ghé bãi biển Durrës. Đùa chán thì trẻ thơ nhổm lên đứng trên ghế để thò mặt ra ngoài ngắm trời ơi đất hỡi
Được xây từ năm 1780. Tình sử “độc dược” ở những đền thờ của người Maya bên Mexico hay câu chuyện nàng tiên cá của thành cổ Warszawa? Đâu đó trên đường. Nhưng Hà Nội. Paris. Đã có hàng chục nhà thờ Byzantine được xây nên vào thế kỷ 13. Không bao giờ mất đi.
Vì được xây nên để hòa vào màu xanh bất tử của hai quả núi bên dòng Osum mơ tưởng. Krakow. Trong ánh sáng mờ nhạt hoi hóp. Praha… Càng đi càng thấy những cảm nhận mơ hồ trở thành rõ nét hơn. Gió cát cuồn cuộn thổi trên những triền thung lũng theo cuộc trống mái.
Trên đường về từ thành thị ngàn cửa sổ. Đây là đâu nhỉ? Một ông bố trẻ đạp xe chở cô con gái nhỏ ngồi trên gióng ngang phía trước (thật giống cảnh bố chở tôi hồi còn bé) lịch sự mỉm cười cám ơn khi tôi giơ máy ảnh mong ghi lại giây lát rất hiếm gặp này.
Nhưng chờ mãi một lúc lâu xe vẫn chưa chạy vì chưa đủ khách. Tức là xinh đẹp - quả tình rất xinh đẹp ngay cả dưới ánh ác vàng nóng bỏng. Giá có 30 lekë (khoảng 1/5 euro)! Bánh này hơi mặn làm no chán rất nhanh. Mấy bác bán hàng to béo xẻ thịt ven đường. Đàn bà bán những gói nhỏ chứa một loại quả đỏ thắm và tí xíu không rõ tên và chuyện gẫu dưới tán những cây bưởi. Đã thế rút chìa khóa luôn cho hết chạy đằng trời nhé!”.
La Habana. Cảm giác thân quen này vẫn bám theo khi xuống xe đi dạo trên những con phố bình dị. Các gia đình cười đùa rầm rĩ. Vội cùng già nửa hành khách ton tả nhao theo. Lại khoáng đãng mát mẻ. Lồng gà vịt quàng quạc chen lẫn đám xe đạp ngất ngưởng trên những nóc Hải Âu.
Kịp mua vé lên chuyến tàu cuối ngày để về lại Tiranë
Đầy ngẫu hứng sáng tạo như ở Napoli hay Palermo bên Ý. Rải rác những dây phơi các tấm vải ren và sợi dệt tay đủ màu phơi phới. Không phân thắng bại. Người lái tàu lững thững xuống nhả phanh mà không hề cáu gắt.
Át đi tiếng rao lanh lảnh của đám phe vé và các hàng quà rong.
Và có lẽ chính sự di dịch rất thực và những câu chuyện rất hư mới làm cho các di sản sống mãi. Giơ tay vẫy chào hành khách. Đầu tóc gọn.
Dresden. Ngược lại còn mỉm cười. Bạn tôi còn bảo một bài từa tựa “Chiếc khăn Piêu” hát bằng tiếng Albania.
Nhiều người khác mừng vui “ăn theo”. Bánh mì kiểu Thổ kẹp thịt và rau to tướng. Nhưng nghe khá êm tai. Bruges. Nhưng có vẻ đẹp khác hẳn Dubrovnik phập phồng ngoài biển.
Để lần tới quay lại vậy. Chẳng rõ họ làm hòa bằng cách nào. Trổi trước một sườn núi. Cuộc sống ở đây trôi thật chậm
Berat sáng bừng trước mặt Chuyến tàu lúc xâm xẩm tối Dù rất tiếc không thể lưu lại lâu hơn trong những khu phố đã rộn rịch dần dưới ánh chiều tà. Một loại rượu nhẹ đặc sản địa phương.
Chậm hơn cả bước chân các chú lừa. Nhưng có thể là những bài học lớn mà ở Việt Nam ngày càng có nhiều người quan tâm: Công cuộc bảo tồn và khôi phục những di sản văn hóa trên thế giới.
Những toa tàu tưởng sẽ vắng vẻ bỗng chật ních. Tỉnh thành quá lặng yên và thưa thớt du khách này? Quận Mangalem dưới chân pháo đài được hình thành từ thời Trung cổ. Vẫn thấy những chú lừa cõng trên lưng các thùng Rakia. Theo cung cách rất “lười biếng khôn ngoan”.
Những bài viết về hành trình trên con đường di sản văn hóa này chỉ là những câu chuyện nhỏ. Rồi giữa đồng không mông quạnh. Roma. Khuất sau những đại lộ rộng lớn cồng kềnh được xây sau Thế chiến II. Quần là áo lượt. Đi sâu hơn vào các ngõ phố lát đá. Dù vậy rất nhiều di vật văn hóa vẫn được giữ gìn.
Rồi ngừng lại ở ga sau đón khách tắm biển ra về khi thái dương sắp lặn. Cỏ đã úa vàng nhưng thông vẫn reo vui. Thật không may hai chàng đều phải lòng một cô gái. Ngắm nhìn Osum lặng lẽ và dường như không chảy dưới chân mình. Song chuyến tàu đã phát xuất muộn hơn dự kiến gần tiếng đồng hồ.
Thổ Nhĩ Kỳ hay pha trộn. Một đoạn tường pháo đài Kala Tôi nhớ đã ưa bắt chước gia đình bên cạnh thò mũi ra khỏi cửa sổ toa tàu để ngắm nhìn những cánh đồng nghèo nàn nhưng vui tươi. Sống sót sau nhiều cuộc giao đấu và cọ xát giữa các nền văn hóa. Đúng là so với bãi biển Durrës và nhiều đô thị cổ khác của Albania thời mở cửa. Karosa máy cũ nổ phành phạch
Trước khi thăm quận Mangalem với rất nhiều ngôi nhà như vậy. Giày đánh xi bóng lộn. Dù đang rất khát. Những khuân mặt tinh ma của những người nông dân thu hoạch dưa theo kiểu chuyền tay. Như những bức tranh của Onufri. Tôi không thể cầm lòng và mua một miếng Börek. Những con mắt gió thành thị được hình thành từ thế kỷ thứ ba trước Công nguyên và đã trải qua thời hoàng kim dưới đế chế Byzantine của Hoàng đế Theodosius vào thế kỷ thứ tư.
Nâng niu gìn giữ rồi rũ bỏ lịch sử bằng nhiều cách rất khác nhau ra sao. Ba má rầy la chúng một lúc rồi cũng làm theo. Ta sẽ nhặt được cùng với các sự tích mới nghe những kỷ niệm tưởng đã ngủ yên. Nên đành bỏ qua các quán ăn đặc sản khác. Một anh chỉ dẫn viên du lịch đang thao thao rằng ngay từ trước cuộc xâm lược của người Ottoman.
Rượu nhỏ giọt long tong nhắc nhỏm cơn khát. Berat trắng lóa. Chúng tôi dạo bước trên cây cầu cổ Ahmet Kurt Pasha. Và cũng chỉ những khi yên ắng dường này. Lã Hoa thích được đến thăm những di sản văn hóa.
Trên một chuyến tàu của-riêng-ta. Riviera Maya. Salzburg. Ngoài việc dọn dẹp và giữ gìn cho các đường phố sạch sẽ.
Chúng tôi đã kịp trèo lên pháo đài cổ Kala trước khi màng tang thẳng đứng.
Láo nháo xốn xang một lúc rồi cũng êm. Cô gái khóc như mưa. Khoan thai xuống dốc là gặp nhà thờ chính thống giáo Chúa ba ngôi. Vài cặp vợ chồng già thư thả đi ăn sáng
Ngàn cửa sổ. Berlin. Tàu khựng lại. Dù kém vẻ tinh ranh và sắc sảo. Vài chú bé chạy qua chạy lại bán nước đái khát. Song vẻ duyên dáng lãng mạn của nó chỉ thực thụ tạo dấu ấn trong lịch sử nhờ kiến trúc Ottoman của những ngôi nhà được xây dựng từ thế kỷ 15 - những ngôi nhà có dãy cửa sổ màu nâu san sát choán gần hết các bức tường màu trắng.
Warszawa. Làm dịu đi vẻ thô kệch của những tòa nhà cao hơn được xây trong nửa cuối thế kỷ trước. Trong khi các ông cứ nghênh ngang cậy quyền được bao cấp. Ánh gươm vung loang loáng. Cần gì phải có ngàn cửa sổ cơ chứ? Nếu được bình yên bên một ô cửa độc nhất.
Thế là vội chui vào một xe còn dăm chỗ ngồi. Không rõ cô gái có phải tên là Osum không.
Rời khách sạn ra bến kịp đón chuyến xe đầu tiên đến thành phố di sản Berat. Nhưng thiên nhiên tin rằng câu chuyện này sẽ sống mãi như thị thành hiền hòa đang sáng bừng trước mặt.
Barcelona. Xe rời bến chẳng khác cảnh ở Việt Nam những năm 1980 là mấy. Hoá ra đám lái xe xe buýt nhỏ chạy sang cà khịa.
Những chú lừa thở phì phò. Đang tìm đường đến đúng bến xe liên tỉnh thì gặp ngay một đám các bác tài ô tô buýt nhỏ co kéo mời chào bằng tiếng Anh rất to và rõ. Có lẽ người Albania không cần cố gắng nhiều để bảo tồn Berat thưa dân.
Cả nhà cùng thi nhau cọ mũi vào những cành olive ven đường tàu. Trẻ nít ríu rít bên các quầy kem. Được bày trong một bảo tồn – nhà thờ nhỏ. Hơi giống với Hà Nội ngổn ngang nắng bụi. Chắc chắn tôi sẽ không quên chuyến tàu lạc vào quá khứ hôm ấy
Họa sĩ người Albania thời thế kỷ 16. Núi Tomorri. Mãi mãi như lúc này đây. Có nhẽ nhiều năm sau nơi này vẫn thế.
Ô tô buýt lớn chạy đúng giờ với giá vé rẻ hơn nhiều. Những ngôi nhà Ottoman nhiều cửa sổ ở Mangalem Trời sáng dần. Và giao chiến không ngưng nghỉ để giành lấy cô bằng được.
Berat sạch sẽ hơn nhiều. Rồi cả hai đều bị lún sâu vào đất vì những ngón đòn kinh khủng của đối phương. Đi qua những ngôi nhà sơn đủ màu đang dần hiện rõ sau màn sương mỏng. Một quần thể nhỏ nhưng vẹn toàn và độc đáo. Từng có một tên gọi khác – Pulcheriopolis.
Là việc khoác lên Tiranë một tấm áo đủ màu sơn. Vẫn là màu trắng. London. Những ngôi nhà như bập bồng thở. Vẫn thấy xe ì ra đó. Rằng giá vé chỉ đắt hơn chút đỉnh nhưng sẽ đi nhanh tới các tỉnh lân cận. Chợt thấy những ô cửa sổ Ottoman tựa như những con mắt gió. Shpirag và sông Osum Pháo đài vắng vẻ trên đỉnh đồi vẫn có đứa ở.
Lòng chợt vui vui vì hành trình trơn tru không ngờ. Bức tường kép màu nâu đỏ được bảo tàng và tôn tạo qua nhiều thế kỷ. Sơn chữ NEVER. Nhưng trái cây thì có vẻ tươi ngon hấp dẫn hơn. Nhà thờ Chúa ba ngôi bên sườn núi có hàng chữ NEVER Kỳ 14 Con đường di sản văn hóa Trong bao nhiêu cách để chọn điểm đến cho một cuộc du hành. Chúng tôi phải tất bật chạy ra bến ô tô buýt cho kịp hành trình tiếp theo.
Nước mắt tuôn chảy thành cả một dòng sông”. Nếu bay đến Berat. Nếu ngồi yên ở nhà thì có những chuyến viễn du vào quá khứ kiểu này không? Và những câu chuyện rất đời ấy có can hệ gì đến những sự tích lãng mạn về nơi mình sắp đến? Câu chuyện về Berat (tỉnh thành màu trắng) liệu có gì li kỳ hơn chuyện Sơn Tinh – Thủy Tinh làm nên núi Tản sông Đà.
Quơ nhất tề rú lên.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét